Langermaakwoorden: d of t aan het eind van een woord
Hond of hont? Aan het eind van een woord hoor je geen verschil tussen een d en een t. Hond klinkt precies als hont. Daarom leren kinderen in groep 4 een vaste truc: maak het woord langer, dan hoor je het wel. Op school heten zulke woorden langermaakwoorden. De truc blijft tot in groep 8 nodig, ook bij woorden die je kind nooit eerder schreef.
De regel: maak het woord langer
Hoort je kind aan het eind van een woord een t, dan is nog niet duidelijk of er een d of een t staat. Maak het woord langer, meestal door er meer dan één van te maken. In het lange woord hoor je de letter wel goed.
In honden hoor je een d, dus schrijf je hond. In taarten hoor je een t, dus schrijf je taart. Kan het woord geen meervoud krijgen, zoals rond of koud? Zet er dan een ander woord achter: een ronde bal, koude handen.
Het lange woord beslist. Dat de klank of de spelling verder verandert (bed, bedden), maakt niet uit: het gaat alleen om de laatste letter.
Met b en p gaat het net zo
Ook een b klinkt aan het eind van een woord als een p. Web klinkt als wep en krab als krap. Maak het woord langer: webben, krabben. Je hoort een b, dus schrijf je een b.
Waar de truc niet werkt
Langer maken is een sterke truc, maar niet voor alles. Juist kinderen die hem net goed kennen, gaan hem soms te vaak gebruiken.
- F en s aan het eind (groep 6). Eén brief, twee brieven. Eén huis, twee huizen. In het lange woord hoor je een v of een z, maar aan het eind schrijf je toch f en s. Een v of z staat bijna nooit helemaal achteraan.
- Kleine woordjes. Met, wat, dat, niet en tot kun je niet langer maken. Die schrijf je met een t, en die moet je kind gewoon kennen.
- Woorden op -heid. Gezondheid, waarheid, vrijheid: altijd met een d. Woorden op -teit, zoals kwaliteit, eindigen juist op een t.
- Werkwoorden. Ik vind, hij vindt, het paard wordt moe: daar gelden de regels van de werkwoordspelling, met de stam en een t erbij. Die komen vanaf groep 6 aan bod, zie werkwoordspelling groep 6.
Veelgemaakte fouten
hont (fout)hond (goed)
De klassieke fout: geschreven wat je hoort. Vraag ‘Hoe klinkt het als er twee zijn?’
taard (fout)taart (goed)
Te vaak een d. Sommige kinderen leren ‘aan het eind schrijf je een d’ in plaats van ‘maak het woord langer’. Laat je kind het lange woord echt hardop zeggen: taarten.
kwaat (fout)kwaad (goed)
Bij een bijvoeglijk naamwoord kun je geen meervoud maken. Zet er een woord achter: een kwade buurman.
huiz (fout)huis (goed)
De truc te ver doorgetrokken: huizen heeft een z, dus schrijft je kind huiz. Aan het eind komt nooit een z, wel een s.
Zo oefen je het thuis
Langer maken is vooral een gewoonte. Hoe vaker je kind het hardop doet, hoe sneller het vanzelf gaat, ook in een opstel waar niemand er meer naar vraagt.
- Eén, twee. Wijs iets aan in huis of op straat. Jij zegt ‘één bord’, je kind zegt ‘twee borden’ en daarna de letter: d. Afwisselen met t-woorden (voet, tent, boot) en een paar strikvragen (brief, huis).
- Langermaak-memory. Schrijf samen twaalf woorden op kaartjes en hun lange vorm op twaalf andere. Speel memory: een paar is alleen goed als je kind ook de letter aan het eind zegt.
- Wandelbingo. Wie op een wandeling als eerste vijf langermaakwoorden ziet, wint: hond, paard, brood, tent, bord. Pas meetellen als de letter ook klopt.
- Dictee met één vraag. Dicteer vijf woorden in een zin. Je kind schrijft eerst het lange woord op een kladje en dan pas het korte woord.
Tip voor thuis: Zeg bij twijfel niet het antwoord, maar alleen ‘Maak hem eens langer.’ Na een paar weken zegt je kind het tegen zichzelf.
Zo helpt Summi
In de Woordtrein, het dictee op de Lettereilanden van Summi, krijgt elk langermaakwoord een bordje met die naam. Summi zegt het woord in een zin, en je kind typt het in.
Schrijft je kind hont, dan maakt Summi het woord op het scherm ‘Zo schrijf je het’ voor je kind langer: hond wordt honden, en de d licht op. Langermaakwoorden die lastig blijven, komen vaker terug, gemengd met woorden uit andere categorieën. Welke spellingcategorieën er in groep 4 nog meer zijn, lees je in Spelling oefenen groep 4.
Handig voor andere ouders of de klassenapp?
Deel deze gids