Rekenen groep 5: wat leert je kind en hoe oefen je thuis?
Groep 5 is een druk rekenjaar. De tafels moeten vlot gaan, de getallen worden groter (tot 1000) en er komen klokkijken en geld bij. Hieronder staat wat in groep 5 gebruikelijk is. Elke school en elke rekenmethode kiest een eigen volgorde en tempo, dus het kan zijn dat jouw kind iets eerder of later tegenkomt. Wat eraan voorafgaat, lees je in Rekenen in groep 4; wat erna komt in Rekenen in groep 6.
De tafels van 1 tot en met 10
In groep 4 beginnen de meeste kinderen met de tafels. In groep 5 gaat het erom dat ze vlot worden: een som als 7 × 8 moet je kind kunnen beantwoorden zonder het rijtje af te lopen. Veel scholen willen dat de tafels van 1 tot en met 10 aan het eind van groep 5 goed zitten. Delen komt erbij als de omgekeerde som.
Bij elke tafelsom hoort een deelsom.
Hoe je de tafels slim oefent, lees je in Tafels oefenen: zo pak je het aan. Samen oefenen op papier kan met de gratis tafelbingo, en online kan je kind gratis tafels oefenen in rondjes van tien sommen.
Getallen tot 1000
Je kind leert hoe grote getallen zijn opgebouwd uit honderdtallen, tientallen en eenheden. Dat lijkt simpel, maar het is de basis voor al het rekenen dat daarna komt.
Een nul betekent: geen tientallen. Daarom is 307 iets heel anders dan 37.
Daarnaast werken kinderen veel met de getallenlijn: waar ligt 640 ongeveer tussen 0 en 1000? Welk getal hoort bij dit streepje? En ze rekenen met hele tientallen en honderdtallen, zoals 340 + 200 = 540 en 700 − 30 = 670.
Optellen en aftrekken over het tiental
Sommen als 34 + 5 gaan meestal vlot. Lastiger wordt het als je over een tiental heen moet. Op school leren kinderen dan in stappen te rekenen: eerst naar het hele tiental, dan de rest.
Splits de 7 in 2 en 5: met 2 kom je precies op 40.
Aanvullen is dezelfde truc andersom: hoeveel moet er nog bij om bij 100 te komen? Dat komt later terug bij wisselgeld en bij rekenen met tijd.
63 → 70 is 7, 70 → 100 is 30. Samen 37.
38 + 7 =35 (fout)45 (goed)
Het tiental vergeten: 8 + 7 is 15, maar de 1 van het tiental valt weg. Springen via het hele tiental, met een getallenlijn erbij, helpt.
52 − 17 =45 (fout)35 (goed)
Per cijfer het kleinste van het grootste gehaald (7 − 2 = 5). Terugspringen helpt: 52 − 10 = 42, dan − 2 = 40, dan − 5 = 35.
Klokkijken
Hele en halve uren kennen de meeste kinderen al. In groep 5 komen de vijf minuten erbij (‘vijf voor half vier’), de digitale klok, de 24-uursklok en uitrekenen hoe lang iets duurt. De grootste struikelsteen: half vier is 3:30, niet 4:30.
Alles over de klok lees je in Klokkijken oefenen: van hele uren tot tijdsduur.
Rekenen met geld
Kinderen leren munten en briefjes herkennen en tellen wat ze samen waard zijn. Daarna leggen ze zelf een bedrag neer, tellen prijzen bij elkaar op en rekenen uit hoeveel je terugkrijgt.
€2 + €1 + 50 ct + 20 ct = €3,70
Wisselgeld reken je uit door aan te vullen: €3,65 → €4 is 35 cent, €4 → €5 is €1.
Een veelgemaakte fout is munten tellen in plaats van hun waarde: vijf munten is niet hetzelfde als vijf euro.
Een half en een kwart
Echte breuken, met teller en noemer, komen in groep 6. In groep 5 gaat het nog informeel: een halve appel, een kwart pizza, eerlijk delen. Dat is wel handig om thuis te oefenen, bijvoorbeeld als je samen een pizza verdeelt: zijn alle stukken even groot? Hoeveel stukken krijgt ieder?
Een kwart: één van de vier gelijke stukken. In groep 6 schrijf je dat zo:
In groep 6 leren kinderen breuken benoemen en maken; rekenen met breuken, zoals optellen en vereenvoudigen, komt in groep 7 en 8. Meer daarover in Breuken oefenen: uitleg en veelgemaakte fouten.
Wat er verder in groep 5 zit
Op school komen ook meten en wegen, meetkunde, tabellen en verhaaltjessommen aan bod. Denk aan de liniaal aflezen, meter en centimeter, de omtrek van een figuur, symmetrie, bouwsels van blokjes en een staafdiagram lezen. Ook keersommen met nullen, zoals 3 × 40, horen bij groep 5. En kinderen maken kennis met de helft, een kwart en een derde.
Alle onderwerpen van groep 5 op een rij
Dit is de leerlijn die Summi in groep 5 volgt, gebaseerd op de tussendoelen van SLO. Het zijn 45 vaardigheden in 9 onderwerpen. 26 daarvan zijn nieuw in groep 5. De rest komt uit eerdere groepen en wordt nu vlotter of groter.
Getallen
- Getallen tot 100Weet dat 47 bestaat uit 4 tientallen en 7 eenheden, en wat elk cijfer waard is.
- Getallenlijn tot 100Ziet waar 64 ligt op een lijn van 0 tot 100 en kan een getal bij een streepje aflezen.
- Plussen en minnen tot 100Rekent sommen als 34 + 5, 56 + 30 en 47 − 23 uit het hoofd, zonder over het tiental te gaan.
- Over het tientalRekent 38 + 7 via het tiental: eerst naar 40 (+2), dan nog 5 erbij. Ook terug: 42 − 5 = 42 − 2 − 3.
- Dubbelen en halverenWeet het dubbele en de helft van een getal: dubbel 7 is 14, de helft van 16 is 8, dubbel 35 is 70.
- Getallen tot 1000nieuwWeet dat 307 bestaat uit 3 honderdtallen, 0 tientallen en 7 eenheden (en dus niet 37 is).
- Getallen vergelijkennieuwZet het goede teken tussen twee getallen (<, > of =) en weet dat 102 groter is dan 89.
- Getallenlijn tot 1000nieuwSchat waar 640 ligt op een lijn van 0 tot 1000, en zoomt in op een stuk (300 tot 400).
- Rekenen met tientallen en honderdtallennieuwRekent 340 + 50, 480 + 70 en 600 − 250 met hele tientallen en honderdtallen.
- Aanvullen tot 100Weet hoeveel er nog bij moet: 64 + 36 = 100 (en niet 46). Ook tot 1000: 640 + 360.
- Plussen en minnen tot 1000nieuwRekent sommen als 456 + 38 en 523 − 47 uit het hoofd, in handige sprongen.
- VerhaalsommenHaalt de som uit een kort verhaaltje en rekent hem uit: 'Sam heeft 8 knikkers en krijgt er 5 bij' is 8 + 5 = 13. Ook met keer (groepjes).
- Cijferend optellen en aftrekkennieuwZet grote sommen onder elkaar en rekent per kolom, met onthouden en lenen: 347 + 285 = 632, en later tot 100.000.
Tafels
- Keersommen begrijpenBegrijpt dat 3 × 4 betekent: 3 groepjes van 4 (herhaald optellen, rijen en kolommen).
- Tafels van 1, 2 en 10De ankertafels waar de andere tafels op leunen.
- OmdraaienWeet dat 3 × 8 hetzelfde is als 8 × 3. Zo hoeft je kind maar de helft van de tafels te onthouden.
- Tafels van 5 en 4×5 is de helft van ×10, ×4 is het dubbele van ×2.
- Tafels van 3 en 9nieuw×9 is ×10 min één keer; ×3 is ×2 plus één keer.
- Tafels van 6, 7 en 8nieuwDe lastigste tafels, met feiten als 7 × 8 en 6 × 7.
Geld
- Munten en briefjes tellenHerkent munten en briefjes (5 cent tot €50) en telt op wat ze samen waard zijn: €2 + 50 ct + 20 ct = €2,70.
- Bedrag neerleggenLegt een bedrag als €3,70 neer met munten en briefjes.
- AfrekenennieuwTelt prijzen bij elkaar op, ook als de centen samen over een euro gaan: €2,75 + €1,50 = €4,25.
- Zo min mogelijk muntennieuwLegt een bedrag met zo weinig mogelijk munten en briefjes: €3,70 = €2 + €1 + 50 ct + 20 ct.
- WisselgeldnieuwRekent uit hoeveel je terugkrijgt, door aan te vullen: betaal €5 voor €3,65, dan €3,65 → €4 → €5 = €1,35 terug.
Klok
- Hele en halve urenLeest hele en halve uren op de wijzerklok en weet dat half vier 3:30 is (een half uur vóór vier uur).
- Dagen, weken en maandenKent de kalender: een week heeft 7 dagen, 3 weken zijn 21 dagen, mei is de 5e maand en april heeft 30 dagen.
- Kwart over en kwart voorLeest en zet kwartieren op de klok: kwart over zeven is 7:15, kwart voor zeven is 6:45.
- Per vijf minutennieuwLeest de klok per vijf minuten en kent de woorden: vijf voor half vier is 3:25, tien over half vier is 3:40.
- Digitale klok en 24 uurnieuwZet een digitale tijd (6:45) op de wijzerklok en weet dat 15:00 hetzelfde is als 3 uur 's middags.
- Op de minuutnieuwLeest de wijzerklok op de minuut nauwkeurig (3:17) door vanaf een getal de streepjes te tellen.
- Hoe lang duurt het?nieuwRekent uit hoe lang iets duurt, ook over het hele uur heen: van 9:45 tot 10:20 is 35 minuten.
Breuken
- Helft, kwart en derdenieuwEerste kennismaking in groep 5: ziet de helft, een derde en een kwart in een plaatje, en weet dat de helft van 8 gelijk is aan 4.
Keer en deel
- Keer met nullennieuwRekent keersommen met ronde getallen uit het hoofd: 4 × 30 = 120, 30 × 40 = 1200. Eerst de tafel (4 × 3), dan de nullen erachter.
Meten
- Liniaal aflezenMeet met een liniaal hoe lang iets is in hele centimeters, ook als het niet bij de 0 begint (van 2 tot 9 is 7 cm). In groep 5 ook in millimeters.
- Meter, centimeter, millimeternieuwRekent lengtes om met hele getallen: 3 m = 300 cm, 40 mm = 4 cm, 2 km = 2000 m.
- Gewicht en inhoudnieuwKent gram en kilogram, liter, deciliter, centiliter en milliliter (2 kg = 2000 g, 1 l = 10 dl) en weet welke maat past: een appel weegt 150 gram, niet 150 kilo.
- OmtreknieuwRekent de omtrek uit: de lengte van de rand. Telt de zijden van hokjes langs de rand, en telt bij een rechthoek alle vier de zijden op (8 + 5 + 8 + 5 = 26 cm).
- Oppervlakte tellennieuwTelt hoeveel hokjes een figuur bedekt; twee halve hokjes samen zijn één heel hokje.
Meetkunde
- VormenHerkent en benoemt driehoek, vierkant, rechthoek, cirkel, vijfhoek en zeshoek, en telt de hoeken en zijden van een vorm.
- SymmetrienieuwZiet of een lijn een spiegelas is (vouw je langs de lijn, dan passen beide helften precies op elkaar) en telt spiegelassen: een rechthoek heeft er 2, niet 4.
- BlokkenbouwselsnieuwTelt de blokjes van een getekend bouwsel, ook de blokjes die je niet ziet omdat ze onder of achter andere blokjes zitten.
- Plattegrond en vakjesnieuwVindt een vakje op een plattegrond met letters en cijfers (C3: kolom C, rij 3) en zegt in welk vakje iets ligt.
Grafieken
- Pictogram en turvenLeest turfjes (een bosje ||||| is 5) en een pictogram, ook als één plaatje voor 2 kinderen staat.
- Tabel lezennieuwLeest een getal uit een kleine tabel en rekent ermee: hoeveel meer op maandag dan op dinsdag, hoeveel samen.
- StaafdiagramnieuwLeest een staafdiagram af, ook als de as per 2, 5 of 10 gaat, en ziet welke staaf het hoogst is.
Zo help je thuis
- Kort en vaak. Tien minuten per dag werkt beter dan een uur in het weekend.
- Reken hardop mee in het dagelijks leven: bij de kassa, op de klok, bij het koken.
- Laat je kind vertellen hoe het rekende. Een fout antwoord met een goede aanpak is vaak maar één stapje verwijderd van goed.
- Vraag de juf of meester wat er dit jaar aan bod komt. Dan oefen je thuis hetzelfde als in de klas.
Tip voor thuis: Laat je kind in de winkel de prijzen van twee dingen bij elkaar optellen, en daarna uitrekenen hoeveel je terugkrijgt van een briefje van €5 of €10.
Zo helpt Summi
Bij het profiel kies je de groep. Summi begint met een korte kennismaking en zoekt daarna zelf het goede niveau. In groep 5 oefent je kind getallen tot 1000 op het Sprongstrand, de tafels in de Tafelarena, klokkijken in de Klokkentoren en geld op het Marktplein. Meten, meetkunde, grafieken, keersommen met nullen en de eerste breuken zitten in de dagelijkse missie en de Oefenhoek. De Breukenburcht en de Pizzabaai gaan open vanaf groep 6.
Summi let op welk fout antwoord je kind geeft, legt uit wat er misging en laat foutpatronen gericht terugkomen. Als ouder zie je per onderwerp hoe het gaat, met een tip voor thuis.
Ook topografie oefenen? Op de Wereldbol zoekt je kind provincies, steden en rivieren op de kaart van Nederland. Topografie oefenen met Summi
Uitlegvideo's om samen te kijken
Summi legt het in een paar minuten uit, met een handige truc en sommen om samen te oefenen. Kijk de video samen met je kind.
Keersommen: wat is keer?
De truc: omdraaien mag
Optellen tot 100
De truc: sprongen op de getallenlijn
Klokkijken: hele uren, half en kwart
Aftrekken tot 100
De truc: eerst de tientallen terug
Delen is eerlijk verdelen
De truc: draai de keersom om
Getallen tot 1000
De truc: kijk eerst naar de honderden
Meer video's? Bekijk de playlist van groep 5 of alle uitlegvideo's van Summi.
Handig voor andere ouders of de klassenapp?
Deel deze gids